Reisgids voor de Balearen: Mallorca, Menorca, Ibiza en Formentera

Palma: La Seu, Bellver en de oude stad

Palma heeft meer dan 400.000 inwoners, bijna de helft van de bevolking van Mallorca, en de Mercat de l’Olivar is dé plek voor tapas (Illes Balears). De kathedraal, La Seu, gaat terug op de christelijke verovering door Jaime I in 1229 en werd gebouwd tussen de 14e en 16e eeuw (Illes Balears); binnen zijn 59 ramen en 5 roosvensters, en van april tot oktober brengt een 360-gradentour bezoekers naar de terrassen (Illes Balears, terrassen). Tegenover de kathedraal staat het Koninklijk Paleis van La Almudaina, een van de residenties van de Spaanse koninklijke familie. Kasteel Bellver, gebouwd tussen 1300 en 1311 voor Jaime II, staat 3 km van het centrum op 112,6 m boven zeeniveau; de cirkelvormige bouw is uniek in Spanje (Illes Balears) en het herbergt het Stadsmuseum voor Geschiedenis (Illes Balears).

Ten westen van Palma omvat Calvià de badplaatsen Magaluf, Portals Nous, Palmanova, Peguera en Santa Ponça en de jachthavens van Puerto Portals en Port Adriano (Illes Balears). Andratx heeft 14 wachttorens uit de 16e eeuw, waarvan er 12 nog overeind staan, en amandelbloesem in februari en maart (Illes Balears). Voor de kust ligt het natuurpark Sa Dragonera, 908 hectare groot en zo'n 800 meter van Mallorca, met boten vanuit Sant Elm, Santa Ponça, Peguera of Port d’Andratx (Illes Balears); vanuit Sant Elm leidt een wandeling van ongeveer negen kilometer naar Finca Sa Trapa (Illes Balears).

De Serra de Tramuntana en het noorden

Het cultuurlandschap van de Serra de Tramuntana kwam in 2011 op de UNESCO-Werelderfgoedlijst. Het omvat 30.745 hectare aan landbouwterrassen, waterwerken, droge stenen muren en boerderijen (UNESCO). De GR 221, de Route van de Droge Steen, heeft 261,1 bewegwijzerde kilometers; de hoofdroute loopt 150,1 km van Port d’Andratx naar Port de Pollença en bereikt haar hoogste punt bij de Coll de ses Cases de sa Neu op iets meer dan 1.200 meter (Consell de Mallorca). De eerste etappe, van Port d’Andratx naar Sant Elm, is 9.150 m, ongeveer 3 uur en 20 minuten (etappe 1), en de eilandraad beheert berghutten zoals Tossals Verds in Escorca (berghutten).

De dorpen zijn de reden om te gaan. Valldemossa, 17 km van Palma, heeft een kartuizerklooster uit de 15e eeuw waar Frédéric Chopin een winter doorbracht in cel nummer 4 (Illes Balears), het decor van zijn liefdesverhouding met George Sand (Illes Balears). Deià heeft nog een bohemien sfeer dankzij de kunstenaars die er langskwamen, met stenen huizen, cafés en galerijen (Illes Balears). Fornalutx staat bij de mooiste dorpen van Spanje en het gemeentehuis heeft een verdedigingstoren uit de 17e eeuw (Illes Balears). Banyalbufar staat bekend om zijn terrassen boven de zee, de Torre de Ses Ànimes uit de 16e eeuw en zijn herstelde Malvasía-druif (Illes Balears). In Esporles gaat het landgoed Sa Granja terug tot de 10e eeuw (Illes Balears); Puigpunyent, met het dorp Galilea, ligt op 15 minuten van Palma (Illes Balears); het bos van Sa Comuna ten noorden van Bunyola is het grootste van Mallorca (Illes Balears); en Alaró heeft een kasteel op een rotsachtige hoogte en een zaterdagmarkt (Illes Balears).

In het noorden was Pollentia, in de gemeente Pollença, in de Romeinse tijd de hoofdstad van de eilanden, en staat de vuurtoren van Formentor op een klif van meer dan 200 meter hoog (Illes Balears). De Calvari-trap van het dorp heeft 365 treden en is op Goede Vrijdag het toneel van de Davallament (Pollença). S’Albufera, in Muro en Sa Pobla, is het grootste wetland van Mallorca: meer dan 1.700 hectare, vier bezoekersroutes en meer dan 250 vogelsoorten (Illes Balears). In Santa Margalida heeft de necropolis van Son Real vindplaatsen van bijna 4.000 jaar oud (Illes Balears).

Grotten, kastelen en het zuidoosten van Mallorca

Manacor is de grootste plaats van Mallorca na Palma, met een maandagmarkt en het begin van de enige Via Verde van het eiland, 29 km over de oude spoorlijn naar Artà (Illes Balears). De kust is Porto Cristo, 12 km van de plaats (Visit Manacor). Het bezoek aan de Coves del Drach volgt een route van 1.200 m tot 25 m diepte in ongeveer een uur, bij 17 tot 21 °C, en eindigt bij het Meer van Martel, 117 m lang, waar sinds 1935 een concert van ongeveer tien minuten voor cello, klavecimbel en twee violen wordt gespeeld (Cuevas del Drach); volgens het toeristenbureau zijn de grotten samen bijna 2.400 m lang (Illes Balears). De Coves dels Hams, genoemd naar hun vishaakvormige stalactieten, werden in 1905 ontdekt door Pere Caldentey (Illes Balears) en werden in 1910 de eerste grotten van Spanje die voor het publiek openstonden (Visit Manacor).

Verder naar het noorden werd het kasteel van Capdepera in de 14e eeuw gebouwd in opdracht van Jaume II tegen piraten (Illes Balears); de gotische muur werd in 1386 voltooid (Illes Balears). In Artà leiden 180 treden naar de vesting en het heiligdom van Sant Salvador, en op dinsdagochtend wordt er een ambachtelijke markt gehouden (Illes Balears); het talayotische dorp Ses Païsses, van rond 1000 v.Chr., wordt omringd door een muur van 374 m (Illes Balears), en het natuurpark Península de Llevant beslaat 1.671 hectare (Illes Balears). In Son Servera is de dakloze Església Nova ontworpen door Joan Rubió, een leerling van Gaudí (Illes Balears), en Sant Llorenç houdt zijn markt op donderdag (Illes Balears).

Verder naar het zuiden heeft Felanitx het rotskasteel van Santueri uit 1228, de kluizenarij van Sant Salvador uit 1348 en Porto Colom als natuurlijke haven (Illes Balears). Santanyí heeft meer dan 40 km kustlijn en markten op woensdag en zaterdag (Illes Balears). De zoutpannen van s’Avall in Ses Salines werden al in de Romeinse tijd geëxploiteerd (Illes Balears) en de Salobrar de Campos is het op één na grootste wetland van Mallorca (Illes Balears). Llucmajor, de grootste gemeente van Mallorca, heeft 47 km kust en het dorp uit de bronstijd Capocorb Vell, met 5 talayots en 28 woningen (Illes Balears); voor de kust is het mariene reservaat Migjorn tussen Cap Blanc en Cala Figuera sinds 2002 beschermd (Illes Balears).

Boten naar de archipel Cabrera vertrekken uit de haven van Colònia de Sant Jordi, en Cabrera is het enige nationale park van de Balearen (Illes Balears). Het werd het eerste maritiem-terrestrische nationale park van Spanje (Parques Nacionales), in 1991 (MITECO), en beslaat sinds de uitbreiding in 2019 in totaal 90.800,52 hectare, het grootste deel zee (MITECO). De overtocht duurt iets meer dan een uur; meer dan 150 trekvogelsoorten doen er een tussenstop en meer dan 200 vissoorten leven op de zeebodem (MITECO).

Sobrassada, kaas, gin en wijn

Sobrassada de Mallorca is sinds 1996 een beschermde geografische aanduiding (Ministerie van Landbouw), nadat producenten in 1993 bescherming hadden aangevraagd (Sobrasada de Mallorca); de variant de Porc Negre wordt gemaakt van het inheemse zwarte varken (veelgestelde vragen). De ensaïmada heeft een eigen specificatie voor de beschermde geografische aanduiding, die sinds 2004 van kracht is (Ministerie van Landbouw). De wijnbenamingen van Mallorca zijn onder meer DO Binissalem, erkend in 1990 en met Santa Maria, Consell, Binissalem, Santa Eugènia en Sencelles (DO Binissalem), en DO Pla i Llevant, opgericht in 1999 met 19 gemeenten en 513 hectare wijnstokken (DO Pla i Llevant), waarvan de raad in Felanitx zetelt (Govern). Llubí staat bekend om kappertjes (Illes Balears), Maria de la Salut wijdt in augustus een festival aan zijn ramellet-tomaat (Illes Balears) en in Algaida wordt de glasblazerij Gordiola sinds 1719 door dezelfde familie gerund (Illes Balears). Zout uit het gebied van Es Trenc is gedocumenteerd sinds de 2e eeuw v.Chr. (Illes Balears).

Op Menorca is Mahón-Menorca-kaas een beschermde oorsprongsbenaming, gemaakt van volle koemelk, van 0,6 tot 4 kilo per kaas, door meer dan 30 geregistreerde bedrijven (Queso Mahón-Menorca, Ministerie van Landbouw), en Alaior is al lang het hart van de productie (Illes Balears). Xoriguer, een familiedistilleerderij aan de haven van Maó sinds 1945, maakt gin onder de geografische aanduiding Gin de Mahón (Xoriguer). Fornells staat bekend om caldereta de langosta, een kreeftenstoofpot die in een aarden pot wordt bereid (Illes Balears), Ferreries om de xupín, een klein handgemaakt ijsje (Illes Balears), en Sant Lluís om wijnen met de aanduiding Vi de la Terra Illa de Menorca (Illes Balears).

Menorca: talayots, havens en het Camí de Cavalls

Talayotisch Menorca werd in 2023 op de UNESCO-Werelderfgoedlijst geplaatst: negen onderdelen met navetas, talayots, taulas en ronde huizen, daterend van ongeveer 1600 v.Chr. tot 123 v.Chr., beheerd door de eilandraad (UNESCO). Bij Ciutadella werden bij opgravingen van de Naveta des Tudons, een grafmonument in de vorm van een omgekeerd schip, tot honderd personen aangetroffen; de necropolis van Calescoves heeft meer dan negentig grafgrotten in de kliffen, en het dorp Torralba d’En Salort ligt tussen Alaior en Maó (Illes Balears). UNESCO verklaarde het hele eiland op 8 oktober 1993 tot biosfeerreservaat (UNESCO).

Het Camí de Cavalls, langeafstandspad GR 223, is een historische route van 185 km rond Menorca in 20 etappes (Camí de Cavalls). Boven Es Mercadal is El Toro met 358 m de hoogste berg van het eiland (Illes Balears), en bij Ferreries staan de ruïnes van het Castell de Santa Àgueda (Illes Balears). De natuurlijke haven van Maó is ruim zes kilometer lang (Ports de Balears); Maó heeft het Teatre Principal, het oudste operagebouw van Spanje, en de galerie Hauser & Wirth op het eilandje Illa del Rei (Illes Balears). Es Castell, dat de Engelsen Georgetown noemden, is de oostelijkste gemeente van Spanje (Illes Balears) en Sant Lluís werd gebouwd tijdens de Franse overheersing in de 18e eeuw (Illes Balears). Aan de andere kant van het eiland verzamelen mensen zich bij zonsondergang bij de vuurtoren van Punta Nati buiten Ciutadella (Illes Balears), dat een Catalaans-gotische kathedraal heeft (Illes Balears).

Ibiza en Formentera

“Ibiza, biodiversiteit en cultuur” werd in 1999 op grond van zowel culturele als natuurlijke criteria op de Werelderfgoedlijst geplaatst. Het omvat de zeegrasvelden van Posidonia voor de kust, de archeologische vindplaatsen Sa Caleta en Puig des Molins en de versterkte bovenstad Dalt Vila, die UNESCO een uitstekend voorbeeld van Renaissance-militaire architectuur noemt (UNESCO). De muren van Dalt Vila dateren uit de 16e eeuw en bij Puig des Molins zijn meer dan 3.000 ondergrondse graven geteld (Illes Balears). Sant Antoni de Portmany staat bekend om zonsondergangen aan de kust van Ses Variades; de nabijgelegen Cova de ses Fontanelles bevat grotschilderingen van rond 1.000 v.Chr. en Sant Rafel is een gebied met ambachtelijke keramiek (Illes Balears). In Santa Eulària des Riu kijkt de versterkte kerk op Puig de Missa uit over een jachthaven en een Romeinse brug, en de markten van Las Dalias en Es Canar zijn open op zaterdag en woensdag (Illes Balears). Sant Joan de Labritja, in het noorden van het eiland, ligt dicht bij de dorpen Sant Miquel, Sant Vicent en Sant Llorenç en de kerk werd in de 18e eeuw gebouwd (Illes Balears).

Formentera beslaat 83 km² en strekt zich ongeveer 20 km van begin tot eind uit (Formentera Tourism), met iets meer dan zevenduizend inwoners; het deelt het natuurpark Ses Salines met Ibiza (Illes Balears). Het eiland is vrijwel vlak, waarbij La Mola de enige echte klim is, en 32 bewegwijzerde groene routes bieden meer dan 100 km aan paden, waarvan veel geschikt zijn voor fietsers (Formentera Tourism); de route van La Savina naar Ses Illetes is 3,3 km (groene routes).